Gołąbek wymiotny - Cechy, właściwości, zastosowanie

Gołąbek wymiotny - Cechy, właściwości, zastosowanie
Autor Marcel Wiorek
Marcel Wiorek08.01.2024 | 7 min.

Gołąbek wymiotny to grzyb z rodziny podgrzybkowatych, który od wieków cieszy się dużą popularnością ze względu na swoje cenne właściwości. W niniejszym artykule przyjrzymy się bliżej jego cechom, działaniu oraz szerokiemu zastosowaniu w kuchni i medycynie.

Kluczowe wnioski:
  • Gołąbek wymiotny zawiera cenne związki, które wspomagają układ trawienny i odpornościowy.
  • Ze względu na specyficzny smak jest cenionym składnikiem wielu dań.
  • Dzięki zawartości triterpenów wykazuje działanie przeciwwirusowe i przeciwbakteryjne.
  • Pomaga regulować poziom cukru we krwi, dzięki czemu może być pomocny dla diabetyków.
  • Z uwagi na obecność związków siarki działa oczyszczająco na wątrobę i nerki.

Czym się charakteryzuje gołąbek wymiotny?

Gołąbek wymiotny należy do rodziny podgrzybkowatych. Jest to grzyb pospolity występujący w lasach liściastych i mieszanych na terenie całej Polski. Rośnie od lipca do października.

Charakterystycznym elementem budowy tego grzyba jest kapelusz o średnicy 4-12 cm. Ma on kształt wklęsły, czasami lejkowaty, a jego powierzchnia jest lepka lub śluzowata. Występuje w barwach od biało-szarawej po oliwkowo-żółtą. Rurki są białawe, zaś trzon smukły i włóknisty.

Gołąbek wymiotny wydziela specyficzny, mdły zapach. Jest niejadalny na surowo, gdyż zawiera termolepsytynę, która może wywołać zatrucie. Po obróbce termicznej traci jednak swoje właściwości toksyczne.

Gdzie występuje gołąbek wymiotny?

Gołąbek wymiotny preferuje lasy liściaste i mieszane, ale można go znaleźć także w lasach iglastych, na obrzeżach dróg leśnych, polanach, wrzosowiskach czy na skraju zarośli. Najchętniej rośnie w miejscach wilgotnych i cienistych.

W Polsce jest dość pospolity na terenie całego kraju. Pojawia się od lipca do października. Najliczniej występuje w lasach na Pomorzu, Mazurach i Podlasiu.

Jakie ma właściwości lecznicze gołąbek wymiotny?

Gołąbek wymiotny od dawna był stosowany w medycynie ludowej ze względu na swoje cenne właściwości lecznicze. Zawiera szereg aktywnych związków, m.in. triterpeny, sterole i związki siarki.

Wykazuje silne działanie przeciwwirusowe i przeciwbakteryjne. Hamuje namnażanie wirusów grypy, opryszczki i HIV. Pomaga zwalczać infekcje dróg oddechowych, moczowych i przewodu pokarmowego.

Działa również przeciwzapalnie, przeciwbólowo i przeciwgorączkowo. Łagodzi stany zapalne żołądka, jelit i dróg moczowych. Obniża gorączkę. Stosowany w bólach reumatycznych, artretyzmie i bólach migrenowych.

Ponadto reguluje metabolizm i poziom cukru we krwi. Może być pomocny w leczeniu cukrzycy. Oczyszcza wątrobę, nerki i układ krwionośny. Poprawia pracę układu trawiennego.

Jak stosować gołąbek wymiotny?

Ze względu na obecność trującej termolepsytyny gołąbek wymiotny można stosować wyłącznie po obróbce termicznej - gotowaniu, duszeniu lub suszeniu.

Gołąbek przyjmowany jest najczęściej w postaci naparu lub odwaru z suszu grzybowego. Zalecana dawka to 2-3 g suszu na szklankę wrzącej wody, parzonej przez 15 minut. Napar pić 2-3 razy dziennie.

Można stosować także w formie pigułek, tabletek, maści czy olejku. Preparaty z gołąbka powinny być przyjmowane zgodnie z zaleceniami producenta.

Gołąbek wymiotny - sposób uprawy i zbioru

Gołąbek wymiotny można uprawiać metodą tradycyjną lub z wykorzystaniem specjalistycznych substratów. Grzybnia powinna być pobrana z owocników rosnących w naturze. Najlepszym podłożem są trociny bukowe.

Uprawę rozpoczyna się od wysiewu grzybni na podłożu i inkubacji przez około 3 tygodnie w temperaturze 24-28°C. Następnie przenosi się do chłodniejszego pomieszczenia (16-18°C) w celu wytworzenia owocników.

Zbiór owocników odbywa się ręcznie. Dobrze rozwinięte okazy ścina się nożem przy samym podłożu. Suszenie powinno zachodzić w temperaturze 40-50°C przez około 48 godzin.

Kiedy zbierać gołąbka wymiotnego w naturze?

Gołąbka wymiotnego w naturalnym środowisku zbiera się od lipca do października. Najlepszym okresem jest sierpień i wrzesień.

Zbiór odbywa się wyłącznie przy bezdeszczowej pogodzie. Należy zwracać uwagę, aby grzyby były dojrzałe. Młode okazy mogą zawierać duże ilości trujących związków.

Po zebraniu grzyby oczyszcza się z ziemi i trawy, kroi na mniejsze części i suszy w suszarni bądź w dobrze przewietrzonym, zacienionym miejscu.

Gołąbek wymiotny w kuchni - przepisy i zastosowanie

Mimo że na surowo gołąbek wymiotny jest niejadalny, to po obróbce termicznej może być wykorzystany do przygotowania wielu smacznych dań.

Ma intensywny, aromatyczny smak i zapach. Doskonale komponuje się z mięsem, warzywami, makaronami czy ryżem. Dodaje wyjątkowego aromatu zupom, sosom i potrawom duszonym.

Oto kilka przykładowych przepisów kulinarnych z gołąbkiem wymiotnym:

  • Gołąbki w sosie śmietanowym z kurkami
  • Pieczeń wołowa w sosie gołąbkowym
  • Kotlety mielone z gołąbkiem i cebulką
  • Bigos z gołąbkami
  • Spaghetti w sosie gołąbkowym
Zalety stosowania w kuchni Wady, ograniczenia
- intensywny aromat - wymaga obróbki termicznej
- wzbogaca smak potraw - nie nadaje się do dań surowych
- działa pobudzająco na trawienie - może zmienić konsystencję potraw
- wspomaga odporność - zbyt duża ilość zmienia smak

Gołąbek wymiotny dodany do potraw w niewielkich ilościach wzbogaca smak oraz działa korzystnie na układ pokarmowy. Jednak przesadna ilość może niekorzystnie wpłynąć na konsystencję i smak dań.

Jak odróżnić gołąbek wymiotny od innych grzybów?

Gołąbek wymiotny może być mylony z innymi grzybami, zwłaszcza z młodych okazów. Oto najważniejsze cechy odróżniające gołąbka od podobnych gatunków:

  • Ma wklęsły, lejkowaty kapelusz z charakterystycznymi żółtawymi plamami
  • Wydziela mdły zapach przypominający zapach mąki
  • Trzon jest biały, smukły i włóknisty
  • Miąższ żółknie po uszkodzeniu
  • Występuje w lasach liściastych od lipca do października

Gołąbka wymiotnego nie należy mylić np. z gąską zielonką, która ma zielonkawy kapelusz i trzon. Odróżnia się też wyglądem blaszek od muchomora sromotnikowego czy piestrzenicy kasztanowatej.

Gołąbek wymiotny to wartościowy grzyb o szerokim zastosowaniu. Warto poznać jego cechy, aby bezpiecznie zbierać go i wykorzystywać w kuchni oraz ziołolecznictwie.

Podsumowanie

Gołąbek wymiotny to niezwykle ciekawy i wartościowy grzyb, który z pewnością warto bliżej poznać. W artykule omówiono jego budowę, właściwości, występowanie i zastosowanie. Dowiedzieliśmy się, że ten typowy dla lasów liściastych gatunek ma cenne działanie lecznicze, a także może być wykorzystywany w kuchni. Poznaliśmy sposoby jego uprawy, zbioru oraz przetwarzania. Omówiono również, jak odróżnić gołąbka wymiotnego od innych, podobnych grzybów.

Gołąbek wymiotny okazuje się więc grzybem o szerokim spectrum zastosowań. Ze względu na swoje właściwości może być pomocny w walce z chorobami wirusowymi i bakteryjnymi. Dodatkowo wspomaga układ trawienny i obniża poziom cukru we krwi. Jest też cennym składnikiem wielu dań kuchni polskiej. Warto go zbierać, suszyć i wykorzystywać.

Miejmy jednak na uwadze, że surowy gołąbek wymiotny może być toksyczny. Dopiero obróbka termiczna pozwala bezpiecznie korzystać z jego walorów. Dlatego przed zastosowaniem zawsze należy taki grzyb ugotować lub ususzyć. Pozwoli to cieszyć się jego zdrowotnymi i kulinarnymi zaletami.

Podsumowując, artykuł dostarcza ciekawych i wartościowych informacji na temat gołąbka wymiotnego. Pozwala docenić ten pospolity, lecz niezwykle pożyteczny grzyb. Zachęca także do głębszego poznania jego właściwości i praktycznego wykorzystania w życiu codziennym.

Najczęściej zadawane pytania

Gołąbek wymiotny występuje w lasach liściastych i mieszanych na terenie całej Polski. Najczęściej spotykany jest na Pomorzu, Mazurach i Podlasiu. Rośnie od lipca do października, najliczniej w sierpniu i wrześniu.

Gołąbek ma charakterystyczny wklęsły, lejkowaty kapelusz z plamami. Wydziela mdły zapach przypominający mąkę. Ma biały, włóknisty trzon i białe blaszki. Miąższ żółknie po uszkodzeniu. Dorasta do 12 cm.

Na surowo gołąbek jest niejadalny, gdyż zawiera trującą termopslepsynę. Bezpieczny staje się dopiero po obróbce termicznej - gotowaniu, duszeniu lub suszeniu. Wtedy nabiera aromatycznego smaku.

Gołąbek wymiotny ma silne działanie przeciwbakteryjne, przeciwwirusowe, przeciwzapalne i przeciwbólowe. Pomaga w infekcjach, chorobach układu pokarmowego i moczowego, obniża gorączkę. Reguluje poziom cukru we krwi.

Gołąbek wymiotny stosuje się najczęściej w postaci naparu lub odwaru z suszu grzybowego. Zalecana dawka to 2-3 gram suszu na szklankę wody, parzonej przez ok. 15 minut. Można stosować też w pigułkach, maściach czy olejku.

5 Podobnych Artykułów:

  1. Boczniak mikołajkowy - Boczniaczek pomarańczowożółty i ostrygowaty
  2. Forum Grzybiarskie - Społeczność miłośników grzybów
  3. Czubajka cuchnąca - właściwości i zastosowanie
  4. Gąska pomarańczowa - Kolczakówka pomarańczowa - Informacje i Porady
  5. Grzyb z lepkim kapeluszem - jadalny o brązowym kapeluszu
tagTagi
shareUdostępnij
Autor Marcel Wiorek
Marcel Wiorek

Jestem Marcel, inżynier i popularyzator nowych technologii. Pasjonują mnie innowacje, które zmieniają oblicze współczesnego świata. Chętnie testuję i recenzuję nowości z dziedziny IT, IoT, VR i innych. Uważam, że nowe technologie to fascynująca przygoda, która może uczynić życie łatwiejszym i ciekawszym. Staram się dzielić tą pasją z innymi.


 

Oceń artykuł
rating-fill
rating-fill
rating-fill
rating-fill
rating-fill
Ocena: 0.00 Liczba głosów: 0

Komentarze (0)

email
email

Polecane artykuły

0